السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
462
تفسير الميزان ( فارسي )
بحث روايتى در مجمع البيان آمده كه ابو عبد اللَّه امام صادق ( ع ) فرمود : هر مسلمان ناصبى كه با على ( ع ) و دودمانش دشمنى مىورزد ، هر چند اهل عبادت و رياضت باشد ، سرانجامش به اين آيه است كه مىفرمايد : * ( « عامِلَةٌ ناصِبَةٌ تَصْلى ناراً حامِيَةً » ) * « 1 » . مؤلف : اين روايت را صاحب كتاب ثواب الاعمال هم با ذكر سند نقل كرده ، به اين عبارت كه هر ناصبى هر چند اهل عبادت و رياضت باشد سرانجام به اين عاقبت مىرسد كه آيه * ( « عامِلَةٌ ناصِبَةٌ تَصْلى ناراً حامِيَةً » ) * بيانگر آن است « 2 » . و در همان كتاب از ابن عباس روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : « ضريع » چيزى است كه در آتش دوزخ شبيه بخار كه از صمغ صبر تلختر ، و از جيفه متعفن بدبوتر ، و از آتش سوزنده تر است ، و نام ضريع را خداى تعالى بر آن نهاده « 3 » . و در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « لا تَسْمَعُ فِيها لاغِيَةً » ) * آمده كه امام فرمود : لاغيه به معناى شوخى و دروغ است . و در معناى جمله * ( « لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ » ) * فرمود يعنى تو نه حافظ ايشانى ، و نه نويسنده اعمالشان « 4 » . و در الدر المنثور است كه ابن ابى شيبه ، احمد ، عبد بن حميد ، مسلم ، ترمذى ، نسايى ، ابن ماجه ، ابن جرير ، حاكم ، ابن مردويه ، و بيهقى در كتاب « الاسماء و الصفات » از جابر روايت كردهاند كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : من مامور شدم به اينكه با مردم جنگ كنم تا بگويند « لا إله الا اللَّه » ، همين كه اين كلمه را گفتند از ناحيه من اموال و خونهايشان محفوظ و محترم خواهد بود ، و من جز به حق نه مالى از ايشان مىستانم و نه خونى مىريزم ، حال چه اينكه گفتن اين كلمه توأم با اعتقاد درونى باشد ، و چه صرف لقلقه زبان ، حساب اين معنا با خداست ، آن گاه اين آيه را قرائت كردند : * ( « فَذَكِّرْ إِنَّما أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ » ) * « 5 » .
--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 479 . ( 2 ) ثواب الاعمال ، ص 247 ، ح 3 . ( 3 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 479 . ( 4 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 418 و 419 . ( 5 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 343 .